مىدانيم كه بعد از دورهء خواجه نصيرالدين طوسى و تأليف كتاب تجريد ، كلام به نسبت زيادى به فلسفه نزديك شد ؛ يعنى هدفهاى كلامى با معيارهاى فلسفى نه با معيارهاى كلامى توجيه مىشد و بسيارى از مسائل الهيات بالمعنى الاعم و بالمعنى الاخص فلسفه در كتب كلامى طرح مىشد ، لهذا مواقف از اين نظر جاى شايسته‌اى دارد . اين كتاب را ميرسيدشريف جرجانى شرح كرده و مكرر با متن چاپ شده است . قاضى عضدالدين شاگردانى تربيت كرده است از قبيل تفتازانى ، شمس الدين كرمانى ، سيف الدين ابهرى . او در سال 700 يا 701 متولد شده و در سال 756 يا 760 درگذشته است . طبقهء شانزدهم 1 . سعدالدين مسعود بن عمر بن عبد اللَّه تفتازانى ، معروف به ملاسعد تفتازانى . شهرت بيشتر او به كلام و علوم بلاغت است ، ولى مردى جامع بوده و از علوم عقليهء فلسفيه بىاطلاع نبوده است . متنى در منطق ، بسيار مختصر و شيرين به نام تهذيب المنطق تأليف كرده كه از زمان خودش تا كنون در حوزه‌هاى علميه تدريس مىشده و مىشود . تفتازانى كتب زياد تأليف كرده است . بعضى مدعىاند كه تفتازانى بعد از خرابى دورهء مغول با نيروى حسن بيان بارديگر به قسمتى از معارف اسلامى جان داد . بعلاوه منظور ما از طبقات فلاسفه تنها كسانى نيستند كه در فلسفه صاحب نظرند ؛ مقصود همهء كسانى است كه حامل اين فن بوده و واسطهء انتقال از دوره‌اى به دورهء ديگر بوده‌اند . تفتازانى لااقل در منطق اين شأن را داشته است . وى در سال 712 يا 722 در دهى در نزديكى شهر نساء متولد شد و در سال 791 يا 792 يا 793 در سرخس درگذشت . بعضى گفته‌اند در سمرقند درگذشت و جنازه‌اش به سرخس منتقل شد « 1 » 2 . سيدعلى بن محمد بن على جرجانى ، معروف به شريف جرجانى و ميرسيدشريف . به حق او را محقق شريف خوانده‌اند . به دقت نظر و تحقيق معروف است . شهرت بيشترش به ادبيات و كلام است ، ولى جامع بوده . حوزهء درس فلسفه

--> ( 1 ) . همان ، ج 1 / ص 340 .